Prof. Dr. Umut Toprak, Türkiye’yi temsilen Management Committee (MC) üyesi olarak Avrupa Birliği’nin bilimsel iş birliği programı COST (European Cooperation in Science and Technology) kapsamında desteklenen “Group on Insect Nutrition: To Open Nutritional Innovative Challenges (GIN-TONIC)” Torino toplantısına katıldı. Böcek bazlı proteinler, sürdürülebilir yem ve gıda sistemleri, metabolizma, yapay diyetler ve yeni araştırma ağları toplantının öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Artan dünya nüfusu, iklim değişikliği, tarımsal üretim üzerindeki baskılar ve sürdürülebilir protein ihtiyacı, son yıllarda böcek temelli alternatif protein kaynaklarını bilim dünyasının en hızlı gelişen araştırma alanlarından biri hâline getirdi. Yüksek kaliteli protein, değerli amino asitler, vitaminler ve doymamış yağ asitleri bakımından zengin olan böcekler, artık yalnızca entomologların ilgi alanı değil; aynı zamanda gıda güvenliği, sürdürülebilir tarım ve biyodöngü ekonomisinin merkezindeki konulardan biri.
Peki böcekler gerçekten gelecekte sofralarımızda yer alabilir mi? Ya da hayvan yemi sektöründe soya ve balık unu gibi geleneksel kaynaklara alternatif olabilir mi? Farklı böcek türlerinin besin değerleri nasıl değişiyor? Böcek yağları kaliteli ve fonksiyonel bir lipid kaynağı olabilir mi? Dünya nüfusunun artan protein ihtiyacına karşı böcek kökenli proteinler sürdürülebilir bir çözüm sunabilir mi?
Avrupa’da son yıllarda çeşitli böcek türleri, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) değerlendirmeleri ve Avrupa Komisyonu kararları doğrultusunda “novel food” kapsamında insan tüketimine açılmış durumda. Özellikle Tenebrio molitor (un kurdu), insan tüketimi açısından dikkat çeken ilk türlerden biri olurken; Acheta domesticus (ev cırcırı), Locusta migratoria (göçmen çekirge) ve diğer bazı türler de besin değerleri, protein profilleri ve fonksiyonel özellikleri açısından yoğun biçimde araştırılıyor.
Öte yandan özellikle black soldier fly (Hermetia illucens), organik atıkları ve düşük değerli biyolojik yan ürünleri yüksek kaliteli protein ve yağ bakımından zengin biyokütleye dönüştürme kapasitesiyle dikkat çekiyor. Tarımsal ve gıda kaynaklı organik atıkların böcek biyokütlesine dönüştürülmesi, yalnızca çevresel yükün azaltılmasına katkı sunmakla kalmıyor; aynı zamanda yeni nesil yem hammaddeleri açısından da önemli bir potansiyel taşıyor.
İşte bu sorular ve geleceğe yönelik bilimsel ihtiyaçlar, 7–8 Haziran 2026 tarihlerinde Torino, İtalya’da gerçekleştirilen GIN-TONIC yıllık toplantısının merkezinde yer aldı. Toplantıda, farklı çalışma grupları paralel oturumlar hâlinde bir araya geldi. Management Committee (MC) toplantılarında ağın stratejik yol haritası, eğitim faaliyetleri, kısa dönem bilimsel ziyaret programları (STSM), webinarlar ve yayılım faaliyetleri ele alınırken; çalışma gruplarında gelecekte hazırlanacak bilimsel çıktılar üzerine yoğun tartışmalar gerçekleştirildi.
Prof. Dr. Umut Toprak, ağ kapsamındaki Working Group 1 Comparative digestive physiology, microbiota, and feeding behaviour ve Working Group 3 Lipids, carbohydrates (energy ratios), and fat-soluble compounds such as sterols çalışma gruplarında aktif üye olarak toplantılarda yer aldı. Özellikle WG3 bünyesinde oluşturulan odak gruplarında, böceklerin besinleri metabolik olarak dönüştürme mekanizmaları, metabolik yolaklar, gen düzenlenmesi ve fizyolojik kaynak tahsisi gibi başlıklarda planlanan uluslararası yayın faaliyetlerine katkı sundu.
Toplantının dikkat çeken oturumlarından biri olan WG5 (Materials and Methods in Insect Nutrition Research) kapsamında ise, özellikle feed and food insects araştırmalarında kullanılan yapay diyet sistemlerinin standardizasyonu, deneysel protokollerin uyumlaştırılması ve laboratuvarlar arası sonuçların daha karşılaştırılabilir hâle getirilmesi tartışıldı. Ayrıca böcek beslenmesi araştırmalarında giderek daha fazla önem kazanan bilimsel tekrar üretilebilirlik (reproducibility) ve açık bilim uygulamaları (open science) üzerine değerlendirmeler yapıldı.
Toplantı boyunca ayrıca uluslararası review ve opinion paper hazırlıkları, ortak terminoloji geliştirme çalışmaları ve böcek beslenmesi araştırmalarında veri paylaşımının güçlendirilmesine yönelik planlamalar üzerinde çalışıldı. Ağın European Congress of Entomology 2026 (Fransa) ve Insects to Feed the World 2026 (İtalya) gibi büyük bilimsel platformlardaki görünürlüğü ve ortak etkinlikleri de toplantının gündem başlıkları arasında yer aldı.
Prof. Dr. Umut Toprak, yalnızca toplantı katılımcılarından biri olarak değil, aynı zamanda GIN-TONIC araştırma ağının hazırlık ve başvuru sürecinden itibaren çekirdek bilimsel ekip içerisinde yer alan araştırmacılar arasında bulunuyor. Avrupa genelinde böcek beslenmesi araştırmalarını ortak bir bilimsel çerçevede bir araya getirmeyi amaçlayan ağın şekillendirilmesi, çalışma gruplarının oluşturulması ve araştırma önceliklerinin belirlenmesi süreçlerinde de aktif rol aldı.
Avrupa Birliği’nin bilimsel iş birliği programı COST (European Cooperation in Science and Technology) kapsamında desteklenen GIN-TONIC (Group on Insect Nutrition: To Open Nutritional Innovative Challenges), böcek beslenmesi, metabolizma, yapay diyet sistemleri, feed and food insects ve sürdürülebilir böcek üretimi alanlarında çalışan araştırmacıları bir araya getiren uluslararası bir bilim ağıdır.
