GLP-1 ve GIP agonistlerinin böcek metabolizması üzerindeki etkileri, enerji yönetiminin milyonlarca yıllık biyolojik sırlarına ışık tutabilir.
Son yılların en çok konuşulan bilimsel gelişmelerinden biri, GLP-1 ve GIP temelli inkretin ilaçlarının obezite tedavisinde yarattığı dönüşüm. Ancak bu moleküllerin etkileriyle ilgili temel soruların birçoğu hâlâ yanıt bekliyor.
İnsanlarda iştahı azaltan ve kilo kaybını tetikleyen bu moleküller, enerji metabolizmasını tam olarak nasıl yeniden programlıyor?
Neden bazı bireyler aynı tedaviye çok güçlü yanıt verirken bazıları daha sınırlı yanıt gösteriyor?
Neden bazı moleküller belirli metabolik etkiler oluştururken diğerleri farklı sonuçlar ortaya çıkarıyor?
Bir organizmanın belirli bir inkretin tedavisine nasıl yanıt vereceğini belirleyen biyolojik mekanizmalar nelerdir?
Daha da ilginci:
Bu mekanizmalar yalnızca insanlara mı ait, yoksa çok daha eski evrimsel kökenlere mi dayanıyor?
Bu soruların peşindeki araştırmalar, TRT Haber’in Ankara Üniversitesi Moleküler Entomoloji Laboratuvarı (MOLEN)’de gerçekleştirdiği çekimlerle kamuoyuna taşındı.
TRT Haber’in Gündemine Giren Araştırma
TRT Haber ekibi, Prof. Dr. Umut Toprak ve çalışma arkadaşlarıyla birlikte yürütülen inkretin araştırmalarını yerinde takip ederek laboratuvar çalışmalarını görüntüledi ve araştırmanın bilimsel arka planını izleyicilerle buluşturdu.
Röportajda özellikle GLP-1 ve GIP agonistlerinin enerji metabolizması üzerindeki etkileri ile böceklerin neden güçlü metabolik model organizmalar olduğu ele alındı.
Neden Bir Patates Böceği?
İlk bakışta sıra dışı görünse de patates böceği (Leptinotarsa decemlineata), enerji depolama ve enerji kullanımı konusunda doğanın en başarılı canlılarından biri.
Aylar sürebilen uyku dönemlerinde hayatta kalabilmek için büyük miktarda enerji depoluyor ve bu rezervleri son derece hassas biçimde yönetiyor. Bu nedenle MOLEN’de uzun yıllardır lipid metabolizması ve enerji dengesi araştırmalarında model organizma olarak kullanılmakta. Nitekim MOLEN ekibi, patates böceğinin bu potansiyelini ortaya koyan çalışmalarını dünyanın en saygın bilim dergileri arasında gösterilen Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi’nin (National Academy of Sciences) yayın organı olan PNAS’ta geçtiğimiz yıllarda yayınlamıştı.
İnsanlarda Kilo Verdiren Moleküller Böceklerde de Etkili mi?
MOLEN ekibi bu soruyu test etmek amacıyla GLP-1 ve GLP-1/GIP dual agonist uygulamalarının patates böceğindeki etkilerini inceledi.
Çalışmalarda;
- Beslenme davranışı
- Canlı ağırlık değişimi
- Trigliserit rezervleri
- Insulin seviyeleri
gibi temel metabolik parametreler ve ilgili yolaktaki özel bazı enzim ve proteinlerin tepkileri değerlendirildi.
Sonuçlar Yeni Sorular Doğuruyor
Geçtiğimiz günlerde Avrupa Entomoloji Kongresinde sunulan araştırma, inkretin agonistlerinin yalnızca beslenme davranışını değil, enerji kullanım biçimlerini de etkileyebildiğini gösterdi.
Özellikle bazı uygulamalarda gözlenen ağırlık değişimleri, yalnızca daha az beslenme ile açıklanamayacak düzeyde gerçekleşti. Benzer şekilde trigliserit depolarında da dikkat çekici azalmalar belirlendi.
Bu durum araştırmacıları şu soruya yöneltmekte:
Enerji depolarını yöneten temel biyolojik mekanizmalar düşündüğümüzden daha eski olabilir mi?
Milyonlarca Yıllık Bir Metabolik Hikâye
MOLEN’de yürütülen çalışmaların bir amacı enerji depolama, enerji mobilizasyonu ve metabolik sinyallemenin temel prensiplerini anlamak, farklı canlı gruplarında korunmuş olabilecek biyolojik mekanizmaları ortaya çıkarmak.
Ama bu araştırma özelinde daha da önemlisi, inkretin yanıtını belirleyen biyolojik işaretleyicilerin ve metabolik yolakların anlaşılması, gelecekte farklı organizmaların ve bireylerin neden farklı tedavi yanıtları verdiğine cevaplar bulmak.
Bu soruların en azından “bazılarına” yanıtlar, “beklenmedik şekilde” bir patates böceğinde saklı olabilir.
TRT Haber Röportajını İzleyin
Aşağıdaki videodan TRT Haber’in MOLEN laboratuvarlarında gerçekleştirdiği özel çekimi izleyebilirsiniz.
