MOLEN’den Türkiye Entomolojisi İçin Önemli Bir Bilimsel Başarı
Kımılın Moleküler Dünyasına İlk Bakış
Ankara Üniversitesi Moleküler Entomoloji Laboratuvarı (MOLEN) araştırmacıları tarafından yürütülen ve Archives of Insect Biochemistry and Physiology dergisinde yayımlanan yeni çalışma, Türkiye’nin önemli tarımsal zararlılarından biri olan ve Orta Anadolu agroekosistemlerinin karakteristik türleri arasında yer alan kımıl (Aelia rostrata) hakkında şimdiye kadar elde edilen en kapsamlı moleküler verileri ortaya koydu.
Yaz Uykusu ve Kış Diyapozunun Genetik İzleri
Çalışmada, bu yerli tahıl zararlısının yaz estivasyonu ve kış diyapozu dönemleri ilk kez transkriptomik, proteomik ve lipid metabolizması analizleri kullanılarak kapsamlı şekilde incelendi. Araştırma sonucunda türün yağ dokusuna ait ilk yüksek kaliteli transkriptomik ve proteomik veri kaynakları oluşturularak, mevsimsel dormansi süreçlerinde görev alan çok sayıda gen ve protein tanımlandı. Bu çalışma, kımılın moleküler biyolojisine ilişkin şimdiye kadar elde edilen en kapsamlı veri setlerinden birini sunuyor.
Yerli Türlerin Moleküler Envanteri Oluşturuluyor
Araştırma yalnızca Aelia rostrata için değil, aynı zamanda Türkiye ve yakın coğrafyada ekonomik öneme sahip yerli böcek türlerinin moleküler düzeyde anlaşılması açısından da önemli bir kilometre taşı niteliği taşıyor. Uzun yıllar boyunca yalnızca biyolojileri, ekolojileri ve zarar durumları bilinen birçok yerli tür, artık modern omik teknolojiler sayesinde genetik ve moleküler düzeyde karakterize edilmeye başlanıyor.
Anadolu’nun Biyolojik Çeşitliliğine Moleküler Yaklaşım
MOLEN tarafından yürütülen çalışmalar, Türkiye’nin yerli böcek faunasına ait moleküler veri kaynaklarının oluşturulmasına katkı sağlarken; böcek fizyolojisi, diyapoz biyolojisi, metabolizma, biyoteknoloji ve geleceğin sürdürülebilir zararlı yönetim stratejileri için de yeni araştırma alanları açıyor.
Prof. Dr. Umut Toprak: “Yerli Türlerin Moleküler Haritasını Çıkarıyoruz”
Çalışmanın sorumlu yazarı Prof. Dr. Umut Toprak araştırmanın önemini şu sözlerle değerlendirdi:
“Bölgesel öneme sahip yerli böcek türlerimizin moleküler biyolojisi hakkında halen oldukça sınırlı bilgiye sahibiz. Bu çalışma ile Aelia rostrata‘nın ilk kapsamlı transkriptomik ve proteomik kaynaklarını oluşturarak türün mevsimsel dormansi sırasında aktif olan gen ve protein ağlarını ortaya koyduk. MOLEN olarak hedefimiz, Anadolu’nun biyolojik çeşitliliğini yalnızca tür düzeyinde değil, moleküler düzeyde de tanımlayarak geleceğin bilimsel ve teknolojik çalışmalarına güçlü bir altyapı oluşturmaktır.”
Geleceğin Çalışmaları İçin Güçlü Bir Temel
MOLEN araştırmacıları, önümüzdeki dönemde benzer yaklaşımları diğer ekonomik öneme sahip yerli türlere de uygulayarak Türkiye’nin böcek biyoçeşitliliğine ait moleküler veri kaynaklarını genişletmeyi hedefliyor.
